अबोली... (कथा)

अबोली...!

          खरं म्हणजे प्रेम काय असतं... हे कळण्याचं ते वय नव्हतंच. आतातरी फार कळलंय असं कुठेय? पण तरीही त्या नकळत्या वयातच मला कुणाची तरी ओढ लागली होती. नुकतंच कुठे तेरावं वर्ष संपून चौदावं लागलं होतं. वर्गातील मुलामुलींचा एकमेकांच्या जोड्या जुळवून चिडवण्याचा उद्योग चाले. मला अशी कुणासोबतच जोडी नको होती. मी माझ्याच मनात एक गुपित जपलेलं होतं. मी ते कुण्णाला कुण्णाला सांगणार नव्हते. अगदी माझ्या जवळच्या मैत्रिणींनासुद्धा. का सांगू? त्यांना कळलं असतं तर कदाचित त्यांनी मलाच वेड्यात काढलं असतं. म्हणून माझी ही जमाडीगंमत मी माझ्याच मनात लपवून ठेवली होती.

            पाहता पाहता दहावी संपली. आता मी मोठी झाले होते. आता मी कॉलेजात जाणार होते. तरीही एका गोष्टीचा मला राग आलेला होता. अरे एवढ्या दिवसांत त्या माणसाला मात्र माझी ही ओढाताण कळलेली नव्हती. का कळूनही न कळल्याचे नाटक चालले होते. राग येईल नाही तर काय? मग मी त्याच्यापासून दूर जायचं ठरवलं. अकरावीला मी मावशीकडे पुण्याला आले. इथल्या नव्या वातावरणात मी अगदी हरवून गेले. गावापेक्षा इकडचे वातावरण फारच वेगळे होते. मुलंमुली अगदी एकत्रित राहायची. फारच मोकळेपणा होता वागण्याबोलण्यामध्ये. सुरुवातीला मी लाजले बुजले. पण हळूहळू मला सवय झाली त्याची. अनेक नवनवीन मित्र मैत्रिणी मिळाल्या. काही हायहॅलोपुरते होते, तर काही अगदी जिवलग बनले होते. कधीकधी गावाकडची आठवण यायची. पण तेवढ्यापुरतीच. इथल्या वातावरणाने माझ्यावर मोहिनीच घातली होती म्हणा ना! रोज काही ना काही नवे असायचे.

           बारावीचा शेवटचा पेपर झाला त्यादिवशी आमच्या सर्व ग्रुपने असाच गेटटुगेदर ठरवला होता. सारसबागेत आम्ही गेलो होतो. भेळ खाल्ली. पाणीपुरी, कचोरी, रगडा अगदी काय हवे ते खाल्ले. शेवटी आईस्क्रिमसुद्धा खाल्ली. निघताना तर अगदी फुगे आणि बुढ्ढी के बालसुद्धा घेतले. निकालाच्या दिवशी सर्वांनी पुन्हा भेटायचे कबूल करून सायंकाळी सर्वजण आपापल्या मार्गाने पांगले. सुमित मात्र मला घरापर्यंत सोडण्यासाठी आला होता. घर जसजसे जवळ येऊ लागले, तसतसा तो अबोल होत गेला. तो बोलायचं केंव्हा थांबला ते माझ्याही ध्यानात आले नाही. मी मात्र एकटीच बडबडत राहिले. मुळातच सुमित काही बोलका नव्हताच. त्यामुळे असेल कदाचित. घराच्या शेवटच्या कॉर्नरला आम्ही पोहचलो, तेंव्हा तो थांबला. आपण पोहचलो हे ध्यानात येऊन मी बोलायची थांबले. त्याच्याकडे एक स्मित टाकत, "भेटूया निकालादिवशी!" असे म्हणून बाय केला व पुढे निघाले. चार पावलं गेले असेल नसेल. तेवढ्यात सुमितने हाक मारली म्हणून वळून पाहिले आणि मी थक्कच झाले. तो पुतळ्यासारखा जागेवरच खिळून उभा होता. पण त्याचे डोळे मात्र पाण्याने डबडले होते. कोणत्याही क्षणी पापण्यांचा बांध फोडून ते वाहिले असते. मला सुचेनाच. मी काय करावे ते. कशीबशी दोन पावलं परत आले.

      "काय रे? काय झालं?"

      "मला तू आवडतेस."

बस्! एवढेच बोलून मागे फिरून तो निघून गेला.

          त्या दिवशी असे काही घडेल असे मला स्वप्नातही वाटले नव्हते. नाही म्हणायला, सुमित माझ्याबाबतीत जरा जास्तच हळवा आहे, याची जाणीव होती तशी. बाकीच्या दोस्तांमध्ये सुमित थोडा वेगळाच होता. एकतर घरची परिस्थिती तशी बेताचीच. कायम जबाबदारी डोक्यावर असलेल्या पोक्त माणसांसारखा वागायचा. शिक्षण पुरे झाले की, लवकरच मला स्वतःच्या पायावर उभे राहावे लागेल, असं काहीसं म्हणायचा. आताही या वयात तो कुठेकुठे काही कामं करून चार पैसे मिळवायचा. माझी आणि त्याची ओळख होईपर्यंत तो आमच्याच काय कुठल्याही ग्रुपमध्ये नव्हता. पण माझ्याशी मैत्री झाल्यानंतर तो हळूहळू आमच्यात मिसळू लागला. इतरांशी तो जास्त क्लोज गेला नाही. पण माझ्यासोबत असला की, बराचसा मोकळा व्हायचा. त्याच्या बर्‍याच गोष्टी त्याने मला सांगितल्या होत्या. मला म्हणायचा, तुझ्याशी बोलायला लागलो की, मला तुझ्यात माझी आजी दिसते. आई तर कधी पाहिली नाहीच. पण तीही तशीच असेल.

          एवढ्या दिवसांत तो तसं काही बोलला नव्हता. त्यादिवशी मात्र त्याने मनातले बोलायचे धाडस केले. मी त्याला काय उत्तर द्यायला हवं होतं? तसेही काही ऐकून घ्यायला तो थांबलाच कुठे? पण घडलेल्या त्या प्रसंगाने मी मात्र आतून बाहेरून हलले होते. सुमित त्याच्या मनातलं बोलला असला, तरी माझ्या मनात नेमके काय चाललंय हे त्याला कसे माहीत असेल? मला तरी ते नक्की सांगता आले असते का? पुन्हा माझा गोंधळ उडाला. मलाच कळेना, मला नेमके काय हवेय?

          सुट्या असल्याने मी घरी आले. निकाल लागून पुढील कॉलेज वगैरे सुरू व्हायला खूप अवकाश होता. फक्त वेळ घालवायचं चाललं होतं. पण घरी आल्यानंतर एक गोष्ट झाली. अनेक जुने क्लासमेट भेटले. जुन्या हक्काच्या मैत्रिणी भेटल्या. त्यांचे जग आता खूप बदलले होते. माझेही बदलले होते. पण काहीतरी खासच बदलेलं नव्हतं. तीच ओढ पुन्हा जाणवू लागली. यात बरेच दिवस गेले. पण मन काही स्वस्थ बसू देत नव्हते. शेवटी एके दिवशी मनाचा हिय्या करून मी शाळेत गेले. मैदानावर फेरफटका मारला. शिपाईमामांना मस्का मारून माझ्या प्रत्येक वर्गात जाऊन आले. अगदी माझ्या बाकावर बसून आले. बरेचसे जुने शिक्षक भेटले. त्यांच्याशी बोलले. नमस्कारसुद्धा केला. देशमुख मॅडमनी जुन्या सवयीने हातावर खडीसाखर ठेवली. ती तोंडात घोळवत बाहेर पडले. पण काहीतरी हरवून गेलेले सापडत नव्हते. विचारणार तरी कोणाला? काही गोष्टी एकदम साध्या असतात. पण तुमच्या मनातून त्या स्पेशल असतात. त्यामुळे तो विषय काढायचं म्हटलं तरी उगीचच तुमचं काळीज धडधडतं. माझंही तसंच झालं होतं. त्यामुळे चौकशी करण्याचे काही धाडस झाले नाही. पण गेटमधून बाहेर पडताना उगीचच हळहळ वाटत राहिली.

          शाळेत जाऊन आल्यापासून काहीतरी मनातलं गप्प बसू देत नव्हते. कुणाला सांगताही येत नव्हते. मग मैत्रिणींकडून आडून आडून चौकशी सुरू झाली. जुन्या आठवणी निघाल्या की, सगळ्याजणी भरभरून बोलायच्या. पण नेमका विषय आला की, माझी धडधड सुरू व्हायची. सगळे विषय झाले. मला नको असलेले आणि अगदी मला हवे असलेलेसुद्धा. आमचा वर्ग... आमच्या वर्गातील गमतीजमती... आमची ट्रिप... आमचे शिक्षक... त्यांच्या नकला... आमची भांडणं... रुसवे फुगवे... स्पर्धा... ईर्ष्या... हेवेदावे... शिक्षा... कधीतरी झालेली फजिती... ऐकलेल्या गोष्टी... सांस्कृतिक कार्यक्रम... जसजशी आठवणींची पानं उलटत गेली, मी आणखी गुंतत गेले.

           अपेक्षित गोष्टी अनपेक्षितपणे समोर आल्या की, सुखद धक्का बसतो. त्याच्याबाबतीत काहीसं तसंच झालं होतं. शहरात आला म्हणून पोशाख थोडासा व्यवस्थित होता एवढंच. पण तो लेंगा पायजमा आणि कोपरापर्यंत मुडपलेला शर्ट घालून आला असता तर जास्त चांगला दिसला असता. सावळ्या रंगाचा... कुरळ्या केसांचा... त्याची मराठवाड्याकडची भाषा आणि वरचा ओठ झाकतील अशा मिशा... तशीच उंची... आणि राठ वाटणाऱ्या चेहऱ्यावर मिष्किल भाव... वर्गात आला तेंव्हा सर्वांनाच वाटलं आता याला शेंड्या लावणं सहज सोपं आहे. पण पहिला तास केंव्हा संपला कळलंच नाही. हसता हसता भावनिक केंव्हा झालो, हे सांगता येणार नाही. त्याच्या डोळ्यांत काहीतरी जादू होती. अगदी पुढच्या माणसाच्या आतमध्ये डोकावणारी नजर काळजाचा ठाव घ्यायची. हे एक वेगळेच रसायन होते.

          आज पाच वर्षांनंतर तो अचानक समोर आला; तेंव्हा 'तो' हाच का? असा प्रश्न पडावा इतका बदलला होता. अगदी इन वगैरे करून अपटूडेट कपड्यातला... फ्रेमलेस चष्मा लावलेला... व्यायामही करत असावा. बोलण्यात शहरीपणा आला असला तरी मिष्किलपणा तोच होता. तो खूप बदलला होता. पण चष्म्याआडूनही त्याची नजर तशीच करारी होती. उन्हाचा कवडसा पडावा, तशा भावछटा सरसर बदलत होत्या. वैशूने सांगितले, त्याने नोकरी सोडलीय म्हणून. प्रशासनाशी म्हणे त्याचे पटले नाही. कसे पटेल? त्याचा हेकेखोरपणाच त्याला नडला असेल. पण आता त्याने स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला होता. तशी आता मला त्याला भेटण्याची उत्सुकता होती. म्हणून मग वैशूसोबत त्याच्या अॉफिसवर गेले. छोटेच परंतु मस्त अॉफिस बनवले होते. बाहेर गाडीही उभी होती. एकूण प्रगती बरी दिसतेय. पण अॉफिसमध्ये काम करणारी मुलगी बघून तिचा आणि त्याचाही रागच आला. फटाकडीच होती. तो मात्र आपल्या कामात मग्न होता. चांगले बोलला आमच्याशी. निघताना वैशू त्याच्या पाया पडली. हो... जुने विद्यार्थी ना! का एवढा रिस्पेक्ट देतात त्याला कुणास ठाऊक! खडूस साला! मी शाळेत होते तेंव्हा माझ्यावर किती ओरडला होता. सर्वांसमोर माझा अपमान केला होता. आता मात्र काही झालंच नाही, असं वागत होता. पण मग मी त्याला का भेटायला आले? मी काही पाया पडले नाही. पण तरीही मनातून काही वेगळेच वाटत होते.

          एकदाच नाही. त्यानंतर मी त्याला भेटायला बर्‍याचदा त्याच्या अॉफिसला गेले. एकदोनवेळा वैशू सोबत आली होती. पण मग नंतर मीच एकटी जायचे. निवांत असेल, तर बरं बोलायचा. पण गडबडीत असेल, तर अगदी सहज कटवायचा. खडूस! एकदा मीच त्याला म्हणाले. मला पुढील कॉलेज करत करत एखादा पार्ट टाईम जॉब करायचाय. खरं तर त्या फटाकडीला त्याने तिथून हाकलून मलाच तिच्या जागेवर जॉब मिळावा, असे का कोण जाणे मनातून वाटत राहिले. त्याने मात्र अगदी सहज 'आपण शोधू तुझ्यासाठी एखादा चांगला जॉब' म्हणून माझी समजूत काढली. हवं तर तोपर्यंत तू येथे येऊ शकतेस, असं मात्र बिलकूल म्हणाला नाही.

            निकालासाठी चार दिवस पुण्याला गेले खरी. एवढ्यात एक गोष्ट मात्र माझ्या अजूनही लक्षात आली नव्हती. मी चक्क पुढे पुण्याला राहण्याचे टाळून तिथेच राहायचे नकळत ठरवून मोकळी झाले होते. या चार दिवसांत सुमित भेटलाही. मी त्याच्याशी खूप मनमोकळेपणाने वागले. त्याच्या प्रश्नाचे काही उत्तर द्यायला हवे, हेही माझ्या लक्षात आले नाही. मी ते जवळजवळ विसरून गेले होते. दुसरी गोष्ट म्हणजे या चार दिवसांत जेंव्हा जेंव्हा आम्ही भेटलो, तेंव्हा तेंव्हा मी सुमितला फक्त 'त्याच्या'विषयीच बोलत राहिले. सुमित मला बसवून द्यायला स्टेशनवर आला होता. गाडी सुटताना त्याने मला 'त्याचा' नंबर मागितला.

     "मला आवडेल त्यांच्याशी बोलायला. माणूस फार रॉयल वाटतो. पुढेमागे मला कामासाठी मदतही मिळेल त्यांची." सुमितचे स्पष्टीकरण काही मला पटले नसले तरी त्याचा नंबर मात्र दिला.

            आम्ही वारंवार भेटत होतो. फोन वगैरे चालूच होते. तो फार मनमोकळेपणाने बोलायचा. मला मात्र काहीच सुचत नव्हते. हळूहळू मी बहुतेक त्याच्यात गुरफटत चालले होते. पण त्याला मात्र तशी कधी जाणीव होऊ दिली नव्हती. कधीतरी तोच म्हणायचा. एवढी बडबडणारी मी पण मध्येच कुठे हरवून जातेस? मला तरी काय माहीत. ऊनपावसाच्या खेळाबरोबर माझ्या मनात कल्पनेचा खेळ सुरू झाला होता. एकदा त्याच्या गाडीतून वैशू, मी आणखी वैशूचा मोठा भाऊ होता सोबत... आम्ही कोयनानगरला गेलो होतो. मला त्याच्या शेजारी बसायचं होतं. त्याला ड्रायव्हिंग करताना गुपचूप पाहायचं होतं. पण मी मागेच बसले. दिवसभर आम्ही खूप भटकलो. खूप एन्जॉय केला. गप्पा तर इतक्या झाल्या. कुठल्याही विषयावर त्याच्याकडे बोलण्यासारखे काही तरी असायचेच. मध्येच एकदा त्याला एक फोन आला. फोन काय नेहमीच येतात. पण त्याने कट केला. परत फोन. परत कट. तिसऱ्यावेळी मात्र त्याने कॉल रिसिव्ह केला. पण गाडी साईडला घेऊन तो बाजूला जाऊन बराच वेळ फोनवर बोलत होता. परत आला तेंव्हा हसतहसत 'स्वारी' म्हणाला. पण त्याचे हे हसणे नेहमीप्रमाणे नव्हते, हे मात्र लगेचच जाणवले. मग बराचवेळ कोणीच काही बोलले नाही. शेवटी भैय्यानेच विचारले. "काय झालं सर?"

अगोदर त्याने शांतपणे नथिंग स्पेशल म्हणून मान हलवली. पण लगेचच त्याचा मिष्किलपणा जागा झाला. चेहऱ्यावरचे भाव क्षणार्धात बदलले. "या आठवड्यात माझा प्रेमभंग होणार बहुतेक."

     "सर, तुम्ही आणि प्रेम?"

     "हो रे बाबा! करायला नको ती चूक करून बसलो. माझी एक जुनी मैत्रीण आहे. तिचा साखरपुडा आहे. आणि ती शहाणी मला इनव्हिटेशन देतीय. मग काय? आमचा देवदास होणार. सो तुम्हाला एक फुकटचा सल्ला आहे. डोन्ट प्ले धीस सिली गेम." आणि हसत सुटला.

          मी मनातून चिडले होते. केंव्हापासून मला याच्याविषयी काहीतरी वाटतंय. आणि हा खुशाल अगोदरच एंगेज होता. माझ्याशी त्याला काही देणंघेणंच नाही. मी पुढचा आठवडाभर त्याला भेटणे तर दूरच. पण साधा फोनही केला नाही. नंतर मग न राहवून मीच त्याच्या अॉफिसला गेले. आणि त्याचे त्याला काहीच नाही. उलट मलाच म्हणाला, "स्वारी यार! या आठवड्यात मी फारच बिजी होतो. फोनपण नाही करू शकलो. पण तुझ्याकडे जेवायला केंव्हा येऊ तेवढं सांग. मेसचं खाऊन कंटाळा आलाय. तसंही वैशूकडे दोनतीनवेळा झालंय. आता तुझ्या मम्मीच्या हातचं खाऊ घाल. तसंही वैशूसारखं तुला तर काय बनवायला जमणार नाही. मी तुझ्या मम्मीच्या हातचेच खाईन."

याच्या याच गोष्टींचा मला राग येतो. काहीच झालं नाही, असा वागतो. समजूत काढणे दूरच. विषय असा अलगद बाजूला सारून पुढच्याची हवाच काढून टाकतो. मग काय त्याच्या अॉफिसवरची कॉफी डोसून आम्ही घरी.

          या दोन वर्षात पुलाखालून बरंच पाणी वाहून गेलं होतं. माझ्या मनातला त्यांच्याबद्दलचा राग कधीच संपून गेला होता. मी त्यांच्यापेक्षा आठनऊ वर्षांनी लहान असूनही आमची छान मैत्री झाली होती. एकमेकांच्या हरवण्याच्या जागा आम्हांला कळत होत्या. ते बोलायला लागले की मी हरवून जायचे. मी अबोल झाले की, ते ओळखायचे. वरून पुन्हा हसतहसत म्हणायचे, "बच्चू, तू अजूनही लहानच आहेस. उगीचच वयापेक्षा जास्त पोक्तपणा आणू नकोस. तुझं काय माहीत नाही. पण मी तुला तुझ्यापेक्षाही चांगलं ओळखतो."

पण जे त्यांना ओळखता आले नव्हते किंवा त्यांनी तसे दाखवले होते... ते शेवटी त्यांना सांगावे लागले... तीच तेंव्हापासूनची अनामिक ओढ... आणि त्यांच्या त्या जुन्या मैत्रिणीचा फोन आल्यावर माझी होणारी तडफड...

          त्या नकळत्या वयात वाटणारी ओढ आता वयाप्रमाणे अधिकाधिक पक्व होत चालली होती. मी प्रेमात पडले होते कि नाही हे मलाही सांगता येणार नाही. तरी मनातून कुठेतरी ते मला आवडत होते. अगदीच मी त्यांच्या प्रेमात आकंठ वगैरे बुडाले होते, असं नाही म्हणणार. परंतु त्यांचा सहवास मला आवडायचा. त्यांचं दिलखुलास हसणं... त्यांचं बोलणं... त्यांचं वागणं... त्यांचं रागावणं... त्यांचं बोटात चावी फिरवणं... त्यांचं मध्येच गुणगुणणं... खुशीत असले की शीळ घालणं... काय काय सांगू? त्यांचं नुसतंच जवळ असणंही मला आवडायचं. त्यांची प्रत्येकच गोष्ट आवडत होती असंही नाही. बाहेर गेल्यावर त्यांना सिगारेट ओढताना पाहिलं होतं काहीवेळा. ते नाही आवडलं. पण गाडीला टेकून ते असे काही तल्लीन होऊन कुठंतरी एकटक पाहत उभे असायचे की, तो धूरही धुक्यासारखा स्वप्नाळू वाटला. ते समोर नसतानाही; ते सारं काही दिसायचं. त्यांच्याशी बोलताना वेळ अगदी पंख लावून उडून जाई. बोलण्यासारखं काही असावंच असंही नव्हतं. न बोलताही खूप काहीतरी हितगुज चाललेलं असायचं. या अर्थाने म्हणाल; तर हो! मी प्रेमात पडले होते. होते...? ते तर आजही आहे. मुळात हे सारं कबूल करण्यापेक्षा ते सारं लपवण्याचीच धडपड जास्त होती. अर्थातच हे सारे मनातून. त्यांच्यासोबत असताना एक एक क्षण मी जगत होते. पण हे सर्व त्यांना सांगावेसे वाटूनही भीती वाटायची. न जाणो त्यांच्या मनात असं काही नसेल. माझ्या भावना त्यांना समजल्या; तर ते गैरसमज करून घेतील... कदाचित दुरावतीलही. म्हणून कायम हे सारं खोलवर मनात गाडून टाकत राहिले.

          एक गोष्ट मात्र माझ्या मनासारखी झाली होती. मला कुठेच हवा तसा जॉब मिळाला नाही. उलट त्यांच्या अॉफिसमध्ये कामाचा व्याप वाढलेला होता. आठवड्यातून चार दिवस ते बाहेरच असायचे. त्यामुळे मीच स्वतः होऊन कॉलेज सुटले की, अॉफिसला जायला सुरुवात केली होती. त्यांच्या गैरहजेरीत त्यांनी न सांगताही अनेक कामे मीच करत होते. ते असोत नसोत मीही त्या अॉफिसचा एक भाग बनले होते. त्यांनाही आता माझ्या असण्याची सवय झाली होती. कामातून वेळ मिळाला की, त्यांना माझ्या कॉलेजची आठवण यायची. साधारण कुठेतरी बाहेर जाण्याचा मूड आहे, हे मग माझ्या लक्षात यायचे. तसं तर मी कॉलेजला नियमित जात होते. मग एखादा दिवस मी कॉलेजला दांडी मारायचे. तो दिवस आम्ही बाहेरच काढायचो. कुठेतरी छान फिरून यायचो. एखाद्या दिवशी उशीर झाला तर ते मला सोडवायला घरी यायचे. कधी जेवायला नाही थांबले तरी आईच्या हातचा गोड चहा पिऊन आजीशी, बाबांशी थोडेफार बोलून निघत. त्यामुळे घरचेही त्यांच्या बाबतीत निश्चिंत होते. पण घरच्यांचा हा विश्वासच आमच्यासाठी खूप मोठा अडथळा होता. ही मर्यादा ओलांडणे ना मला शक्य होते... ना त्यांना. आम्ही एकाच मार्गाने जात होतो... पण दोन समांतर रेघांसारखे... सहज हात पुढे केले असते; तर हातातही आले असते. पण... तोच त्यांचा लादलेला विश्वास जपण्यासाठी मनातून मी स्वतःचा बळी देत राहिले...

          पाचगणीच्या पठारावर गाडी उभी होती. अर्थातच गाडीत आम्ही दोघेही होतो. यावर्षीचा पावसाळा बेभानपणे कोसळत होता. संपूर्ण पठार ढगांची दुलई पांघरून शांत झोपलेले होते. त्या पांघरूणाखाली आम्ही... अवघ्या काही फुटांपलीकडे काहीच दिसत नव्हते. आम्ही आणि सभोवतालचे जग यामध्ये धुक्याचा आंतरपाट पसरलेला होता. पाऊस सुरू असूनही एक ऊबदारपणा होता. गाडीत 'नभ उतरू आलं...' सारखी गाणी हलक्या आवाजात पार्श्वसंगीताचा आभास निर्माण करत होती. काळही असाच गोठून जावा... आणि हे क्षण असेच आठवणींच्या कुपीत बंद करून ठेवावेत, असे वाटत होते. आम्ही मात्र चक्क तासभर तरी विशेष काही न बोलताच निवांत बसलो होतो.

          बराच वेळ ते नुसतंच एकटकपणे माझ्याकडे पाहत राहिले. त्यांना काही बोलायचं होतं का? त्यांच्या नजरेची जाणीव होऊन मी अस्वस्थपणे ओढणीशी चाळा करावा तशी धुक्याच्या चादरीशी खेळत राहिले. वाटलं गाडीतून उतरावं... पावसात भिजावं... पण हे मौन संपवावं एकदाचं. खूप काही बोलण्यासारखे होते. ते काहीच बोलले नाहीत. आणि मी माझी ओढ बोलून दाखवू शकत नव्हते. पण मला एक कळत नव्हते की, मला त्यांच्याबद्दल इतक्या सार्‍या फिलिंग्ज असताना त्यांना माझ्याबद्दल काहीच वाटत नसेल का? आम्ही एवढा वेळ एकत्र असतो... एकमेकांशी इतक्या सार्‍या गोष्टी बोलतो... एकमेकांचा सहवास हवा असतो... ते बस् एवढ्यापुरतेच मर्यादित आहे का? आम्ही आयुष्यभरासाठी एकत्रित राहू शकत नाही का? मुळात आपण कोणाच्या तरी इतके जवळ का जातो??? तसे तर आपण अगदी 'कोणा'च्याही जवळ जातच नाही. जिथे ओढ वाटते; तिथेच आपण समर्पण करतो.... स्वतः होऊन स्वतःला विसरतो. कारण त्या नात्यांमध्ये आपलेपणाची ऊब असते. या उबार्‍याच्याच तर आपण शोधात असतो. अशी हक्काची जागा मिळाली की, आपण विसावतो. आपल्याही नकळत आपल्यालाच विसरतो. हा 'हळवा कोपरा' आपण प्राणापलीकडे जपतो.

           तो एकांत... ते धुंद वातावरण... त्यांनी नुसते हात पसरले असते तरी मी नकळत त्यांच्या मिठीत विसावले असते. आमच्यातले अंतर क्षणार्धात गळून गेले असते. ती वेळच अशी होती की, आमच्या दोघांपैकी कोणीही एकाने थोडे मनात आणले असते तर... पण या जर... तर... मध्येच आपण का अडकून पडतो? मनातले भाव कधीतरी ओठातून... स्पर्शातून... अगदीच नाहीतरी नजरेतून व्यक्त होऊ द्यावेत. भावनांनाही संजीवनी मिळते...

नाहीतर मग आहेच दडपून टाकलेल्या भावनांसाठी काळजाची कबर. अश्रूंची दोन फुले आणि अगतिक सुस्कारा सोडून मोकळे व्हावे लागते! 

           त्यांच्या मनात काय असेल? त्यांना काय वाटत असेल? नसेलच काही तर नाराज तर होणार नाहीत ना? असेल तर ते व्यक्त का होत नाहीत. आता त्यांनी माझा हात जरी हातात घेतला असता तरी मी पूर्ण विरघळून त्यांच्यात सामावले असते. पण मी त्यांच्याकडून अपेक्षा करण्यापेक्षा स्वतः मात्र व्यक्त झाले नाही.

      "काही बोलणार आहेस का?"

      पण मी काहीच बोलू शकले नाही. त्यांच्या नजरेला नजर देण्याचेही धाडस झाले नाही. मी फक्त नाही म्हणून मान हलवली. पुन्हा मौनाचा पदर धरला. थोडावेळ थांबून आम्ही परत फिरलो. वाटेने ते काही काही बोलत होते. पण मी मात्र जीव नसलेल्या बाहुलीसारखी फक्त ऐकत होते. त्यातले कानात किती शिरले कोणास ठाऊक!

       "तुला माझा राग येत असेल ना! साहजिकच आहे. तुला वाटत असेल, काय पत्थरदिल माणूस आहे. मला वाटतं, मी तुला जे सांगतोय ते तुला समजून घेता येईल की नाही, माहीत नाही. पण तुझ्या मनात असलेल्या माझ्याबद्दलच्या भावना मी समजू शकतो. आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे आकर्षण वाटते, ते चूक नाही. पण ते व्यक्त करता येईलच असेही नाही. आपल्याला काही मर्यादा असतात. कधीकधी वाटतं उधळून द्यावं, हे सारं. पण या मर्यादाच आपल्याला बांधून ठेवतात. बघ ना! किती गंमत आहे. मलाही कुणाविषयी तरी असंच काहीसं वाटायचं. पण नशिबाने आमच्या वाटा वेगवेगळ्या लिहिलेल्या होत्या. मी अजूनही तिला विसरू शकत नाही. आणि तुझा तो... कोण? आय थिंक सुमीत... त्यालाही तू आवडत होतीस. पण तू माझ्यात एवढी गुंतत गेलीस की, आज त्याच्यापासून तू खूप दूर निघून आलीस. खरं म्हणजे यात दोष कोणाचाच नव्हता... आता प्रश्न एवढाच आहे की, मला तुझ्याबद्दल काय वाटते?"

          "तुला माझा राग येत असेल ना! साहजिकच आहे. तुला वाटत असेल, काय पत्थरदिल माणूस आहे. मला वाटतं, मी तुला जे सांगतोय ते तुला समजून घेता येईल की नाही, माहीत नाही. पण तुझ्या मनात असलेल्या माझ्याबद्दलच्या भावना मी समजू शकतो. आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे आकर्षण वाटते, ते चूक नाही. पण ते व्यक्त करता येईलच असेही नाही. आपल्याला काही मर्यादा असतात. कधीकधी वाटतं उधळून द्यावं, हे सारं. पण या मर्यादाच आपल्याला बांधून ठेवतात. बघ ना! किती गंमत आहे. मलाही कुणाविषयी तरी असंच काहीसं वाटायचं. पण नशिबाने आमच्या वाटा वेगवेगळ्या लिहिलेल्या होत्या. मी अजूनही तिला विसरू शकत नाही. आणि तुझा तो... कोण? आय थिंक सुमीत... त्यालाही तू आवडत होतीस. पण तू माझ्यात एवढी गुंतत गेलीस की, आज त्याच्यापासून तू खूप दूर निघून आलीस. खरं म्हणजे यात दोष कोणाचाच नव्हता... आता प्रश्न एवढाच आहे की, मला तुझ्याबद्दल काय वाटते?"

          बोलता बोलता त्यांनी माझ्याकडे वळून पाहिले होते. ते गालातल्या गालात हसल्याचाही मला भास झाला. आतापर्यंत मला असे वाटत होते की, ते माझे असूनही कधीच माझे नाहीत. पण आता मात्र माझ्या जिवात जीव आला होता. पुढे ते काय बोलणार हे ऐकण्यासाठी कान आतुर झाले होते. तेवढ्यात त्यांनी आपला गियरवरचा डावा हात उचलून माझ्या हातावर ठेवला. तो किंचित दाबल्यासारखा वाटला. त्यामध्ये आश्वासकता होती. क्षणभरासाठी हृदयाची वाढलेली धडधड जागेवरच थांबलीय कि काय असे वाटले. तळहाताला आणि तळपायाला किंचित घामाचा ओलावा जाणवला.

       "वुईल यू मॅरी मी...?"

       ...आणि एकदम संपूर्ण शरीर पिसासारखं हलकं होऊन हवेत तरंगतेय असे जाणवलं...

एक सेकंद... दोन सेकंद... तीन सेकंद... चार... पाच... दहा... बारा... आणि एक मोठा दणका बसल्याचा भास झाला. संवेदना कि वेदना...???

          मी हलकेच पापण्या उघडल्या. पण लगेचच मिटल्या. एक वेदना सणसणत मस्तकातून गेली. घशातून आवाजही निघेना. जीव गुदमरल्यासारखा झाला होता... हातपाय बांधून टाकल्यासारखे वाटत होते. संपूर्ण शरीरातून मणामणाचे ओझे झाले होते. कुणीतरी बोलल्याचा, मोठमोठ्याने ओरडल्याचा आवाज आला. पण हा त्यांचा आवाज नव्हता...

... मोठ्या कष्टाने डोळे उघडले तेंव्हा आई बाबा समोर बसलेले दिसले. मी हॉस्पिटलमध्ये होते. शेजारी डॉक्टर नर्सही दिसत होत्या. मी शुद्धीवर आल्याचा आनंद त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसत होता. हळूहळू सभोवतालच्या परिस्थितीचा मला अंदाज येऊ लागला होता...

 ...हातापायाला बँडेज जखडलेले होते. नंंतर मला समजले तब्बल छत्तीस तासांनंतर मी डोळे उघडले होते.

          नाती ही हळुवारपणे फुलासारखी उमलत जातात. एकेक पाकळी उलगडत जाते. पण एक दिवस ती गळूनही जातात. आमच्या नात्याचेही तसेच काहीसे झाले. दोष फुलांचा नाही... आहे तोपर्यंत ती सुगंध देतात. पण मागे उरतात ते काटे... ते मात्र टोचत राहतात. पसरणीच्या घाटातून उतरत असताना गाडी तुटलेल्या कठड्याला पार करून थेट खाली गेली होती. गाडीचा भुगा झाला होता. मी वाचले होते. पण ते...? असे का...? उत्तर कितीही हवेहवेसे वाटणारे असले तरी सगळ्याच प्रश्नांची उत्तरे नसतात.

          चित्र विस्कटले होते...  मौन ओथंबले होते... एक अबोली फुलण्याआधीच मिटली होती... म्हणून मी तशीच ओठ मिटून डोळे मिटून पडून राहिले. शेवट अनपेक्षित होता. तो त्यांच्याकडून इतक्या सहजपणे येईल, असे स्वप्नातही वाटले नव्हते.

वेडावला होता जीव...

तुझ्यातून सुटताना...

कारे माझ्या मिठीत नाहीस...

आज नव्याने फुलताना...

(समाप्त)

-- नंदकिशोर गायकवाड.